تبلیغات
مولایم حسین - تربیت از دیدگاه امام سجاد(ع)
سه شنبه 17 خرداد 1390  05:21 ب.ظ
توسط:

 

حق فرزند

«واما حق الولدک فتعلم انه منک و مضاف الیک فی عاجل الدنیا بخیره و شره و انک مسئول عما ولیته من حسن الادب و الدلالة علی ربه و المعونة له علی طاعته فیک و فی نفسه فمثاب علی ذالک و معاقب، فافعل فی امره عمل المتزین بحسن اثره علیه فی عاجل الدنیا المعذر الی ربه فیما بینک و بینه بحسن القیام علیه و الاخذ منه و لاقوة الا بالله.» این سخن حاوی نکات مهم تربیتی است که به برخی از آن ها اشاره می شود:
1- فرزند، پاره تن انسان(فتعلم انه منک ...): امام سجاد(ع) در این بخش از سخنانش فرزند را جزئی از وجود انسان و پاره تن او می خواند. بدیهی است که انسان، بطور فطری، خود و اشیا و امور وابسته به خود را دوست دارد، در راه نگهداری اش فداکاری می کند و در مسیر رشد و تعالی اش می کوشد. این حقیقت که فرزند وابسته به انسان جزئی از وجود اوست، مسئولیت سنگین والدین و لزوم عنایت پیوسته به تربیت و رشد فرزندان را یادآوری می کند.

2- فرزندان مایه افتخار یا ذلت والدین(... ومضاف الیک فی عاجل الدنیا بخیره و شره): کودکان پاک و معصومند و سرزمین وجودشان آماده افشاندن هر بذری است. والدین می توانند باغبانانی دلسوز و با تدبیر باشند و دشت حاصل خیز وجود فرزندان شان را به باغستانی سرسبز و بارور تبدیل کنند یا در شمار کشاورزان ناآگاه و بی تجربه جای گرفته، در سرزمین وجود فرزندان شان خارهای آزاردهنده کشت کنند. البته ثمره تلخ و شیرین فرزندان، سرانجام به والدین می رسد. اگر فرزندان نیک باشند، مایه نیکنامی و افتخار والدین می شوند و اگر درست تربیت نشوند، مایه خواری و بدنامی آنان خواهند بود. آری، چه بسیار والدینی که سال ها پیش بدرود حیات گفتند، ولی به سبب فرزندان و یادگاران صالح و شایسته، هم چنان نام شان زنده و یادشان گرامی است و ندای«خدایش بیامرزد» مؤمنان هدیه روح شان است. در مقابل گروهی از والدین، به خاطر فرزندان زشت کردارشان مورد خشم و نفرت دیگران قرار گرفته اند و نفرین مردم پیوسته بدرقه راه شان. بدین جهت امام(ع) در آغاز سخنش می فرماید: «فرزند انسان جزئی از وجود اوست و خیر و شرش با وی گره خورده است.» این هشداری به والدین است که اگر برای تربیت فرزندان شان اهمیت قایل نیستند و اگر آینده فرزندان شان را نمی خواهند، دست کم به نیک نامی خویش بیندیشند.

3- مسئولیت والدین(... وانک مسئول عما ولیته): فرزندان ودیعه های الهی و از بزرگ ترین نعمت های پروردگارند. آنان صفابخش لحظه های زندگی و مایه طراوت، شادابی و آرامش کانون خانواده اند. والدین در برابر این ودیعه ها و نعمت های الهی باید هم سپاسگزار باشند و هم احساس مسئولیت کنند. شکر نعمت فرزند، درست انجام دادن وظیفه بزرگ و سنگین تربیت است. آن ها خواسته یا ناخواسته این مسئولیت بزرگ را بر دوش دارند و ضروری است که، ضمن باور کردن این مسئولیت و اهمیت والایش، جهت انجام دادن درست آن، خود را به ابزار لازم مجهز کنند و با استعانت از خدای منان و عزمی راسخ آن را به انجام رسانند.

4- محورهای مسئولیت: در کلام نورانی امام(ع)، والدین نه تنها مسئول تربیت فرزندان شان شمرده شده اند، بلکه محورهای مسئولیت آنان نیز مشخص شده است. این محورها عبارت است از: 1- ادب نیکو(من حسن الادب) 2- خداشناسی(والدلالة علی ربه) 3- اطاعت خداوند(والمعونة علی طاعته). والدین باید در این سه محور(اخلاق، اعتقادات و پیروی عملی از شرع مقدس) انجام وظیفه کنند. مسئولیت آنان تنها تامین غذا، مسکن و بهداشت جسمانی نیست. آن ها، پیش از آن که مسئول تامین سلامت جسمانی و تامین معیشت فرزندان باشند، مسئولیت تامین سلامت اخلاقی و اعتقادی و عملی آن ها را بر عهده دارند.

5- شیوه ایفای مسئولیت(... فیک و فی نفسه): به نظر می رسد که دو کلمه«فیک و فی نفسه» در کلام حضرت به روش اجرای مسئولیت والدین اشاره می کند. بدین بیان که«فیک» به بعد الگوی عملی والدین و«فی نفسه» به تلاش خود فرزند اشاره دارد که البته آن هم در سایه هدایت و کمک والدین به دست می آید. شیوه الگویی از مؤثرترین و کارآمدترین شیوه های تربیت است و ائمه اطهار: اغلب در تربیت فرزندان شان از این شیوه بهره می بردند؛ یعنی خود الگویی کامل برای فرزندان بودند و با عمل و رفتار خویش آن ها را تربیت می کردند. البته، در کنار پدید آوردن الگوی عملی، باید زمینه را فراهم ساخت تا فرزند، خود نیز تلاش کند؛ در پی سعادت خویش برآید؛ در مسیر تربیت گام بردارد و پیوسته به حمایت والدین وابسته نباشد. در این مرحله، وظیفه والدین هدایت، نظارت و بستر سازی برای تعلیم و تربیت خودجوش است.

6- پاداش و کیفر مسئولیت(... فمثاب علی ذالک و معاقب): مسئولیت داشتن آثاری دارد. اگر به درستی انجام شود؛ فرد سزاوار پاداش و تشویق است؛ و اگر در ایفای آن کوتاهی شود، فرد استحقاق تنبیه و کیفر می یابد. اگر والدین مسئولیت خود را درست انجام دهند، شایسته پاداش الهی می شوند؛ و اگر کوتاهی کنند، کیفر در انتظارشان خواهد بود.

7- نمایاندن آثار اعمال نیک به فرزند(... فاعمل فی امره عمل المتزین بحسن اثره علیه فی عاجل الدنیا): بزرگ جلوه دادن کار نیک فرزند و نشان دادن اثر اعمال نیک کودک به او از اقدامات مؤثر تربیتی شمرده می شود. بزرگ کردن کار خوب فرزند نوعی تشویق معنوی است، سبب ایجاد و تقویت انگیزه می شود و او را برای انجام دادن کارهای بزرگ تر و بهتر آماده می سازد. والدین نباید از کنار کار خوب فرزند، هر چند در نظر آنان کوچک و ناچیز باشد، با بی توجهی بگذرند؛ بلکه بجاست آنان را به خاطر کار خوب تشویق کنند، کردارشان را زینت دهند و بزرگ بنمایانند. افزون بر این، شایسته است آثار کارهای خوب فرزندان شان را برای آنان ترسیم کنند و به زیبایی نمایش دهند؛ چرا که آنان، با دیدن آثار اعمال شان، اعتماد به نفس بیشتر می یابند و خود را برای انجام دادن کارهای بزرگتر توانا می بینند.

8- نظارت بر رفتار فرزند(... بحسن القیام علیه): بی تفاوتی و غفلت از رشد و هدایت فرزند در زندگی آثاری جبران ناپذیر دارد. فرزند انسان نونهالی است که به باغبانی دلسوز و با درایت نیازمند است تا از او مراقبت کند؛ بویژه امروز که در اثر تهاجم فرهنگی زمینه های انحراف نوجوانان و جوانان آماده تر است و دشمنان هدایت و تربیت، برای صید آنان دام های رنگارنگ گسترانیده اند. در این موقعیت، نظارت و مراقبت از فرزندان ضرورت مضاعف یافته، مسئولیت سنگین تر می شود و انجام دادن وظیفه تلاش بیشتر می جوید.

9- بهره گیری از استعدادهای فرزند در تربیت(... والاخذ منه): انسان اشرف مخلوقات است و استعداد رسیدن به رفیع ترین قله های انسانیت را دارد. خداوند استعدادهایی در وجود انسان به ودیعه گذاشت تا در پرتو پرورش صحیح شکوفا شود. علاوه بر استعدادهای فطری و مشترک، که در همه انسان ها وجود دارد، هر فرد نیز از توانایی هایی ویژه برخوردار است که ضروری است در پرتو دقت و نظارت والدین و معلمان و مربیان بخوبی شناسایی و حمایت شود تا به رشد و شکوفایی برسد، در سایه آن، راه طولانی تربیت سریع تر پیموده شود و تربیت فرزند آسان تر انجام گیرد.

10- استمداد از پروردگار در تربیت(... ولا قوة الا بالله): تربیت آسان نیست، بلکه ظریف، دقیق و پیچیده است. انسان ماشین نیست تا به سادگی راه اندازی شود. علم بشر، با همه پیشرفتی که دارد، هنوز در شناخت رموز ابعاد وجودی انسان توفیق کامل نیافته است. بنابراین، در امر ظریف تربیت، همراه با تلاش خستگی ناپذیر و پیوسته، هماره باید از آفریدگار یاری خواست. بدین سبب، امام عارفان و سید ساجدان در پایان این نسخه تربیتی فرموده است: ولاقوة الا بالله.

حق خردسال

«و اما حق الصغیر فرحمته و تثقیفه و تعلیمه و العفو عنه و الستر علیه و الرفق به و المعونة له والستر علی جرائر حداثته فانه سبب للتوبة و المداراة له و ترک مماحکته فانه ادنی لرشده.»
1- مهربانی: کودک روانی لطیف و ظریف دارد؛ روانی که جز مهربانی برنمی تابد. او ظرفیت عتاب و تندی ندارد و زود می رنجد و می گرید. آری، مهربانی ضروری ترین نیاز کودک است. بدین جهت، امام سجاد(ع) آن را اولین حق کودک برمی شمرد و بر حق تربیت و تعلیم مقدم داشت. این بدان معناست که کودک، پیش از نشستن در کلاس تربیت و تعلیم، باید نسیم خوش مهربانی و عطوفت را تجربه کند؛ اقلیم وجودش از بوی خوش مهربانی عطرآگین گردد و حتی آموزش نیز باید در پرتو مهربانی و عطوفت به انجام رسد. جالب آن است که در نسخه شیخ صدوق عبارت«فرحمته فی تعلیمه» به چشم می خورد که تصریح بدین امر است. بدین سان، در می یابیم که آموزش، بویژه در دوره ابتدایی، باید با مهربانی و محبت همراه باشد. این اصلی اساسی و اجتناب ناپذیر است.

2- تربیت کودک(... وتثقیفه): اساسی ترین و ضروری ترین حق فرزند و خردسال تربیت اخلاقی و معنوی اوست. تربیت با اهمیت ترین هدف و بلکه هدف همه تعالیم و معارف اسلامی است. زندگی انسان مسلمان در پرتو تربیت اسلامی معنا پیدا می کند و ارج و ارزش انسان به تربیت معنوی و اخلاقی اوست. وگرنه، به فرموده قرآن، مانند حیوان و بلکه از آن هم پست تر خواهد بود. اهمیت والای تربیت، وظیفه والدین را صد چندان می کند. آنان که در حیات تربیتی فرزندان اولین نقش را بر جای می نهند، نخستین و اساسی ترین وظیفه را نیز به عهده دارند و ضروری است بیش از هر حق دیگری بدین حق اساسی کودک توجه کرده، در انجام دادن درست آن از هیچ کوششی دریغ نکنند.

3- تعلیم و آموزش کودک(... و تعلیمه): از دیگر حقوق مهم فرزند سوادآموزی و فراگیری دانش است. اهمیت سوادآموزی و دانش به توضیح و تاکید نیاز ندارد. پر واضح است، سعادت هر گونه که تفسیر شود، دانش آموختن اولین و اساسی ترین گام رسیدن به آن است. اگر کسی سعادت را صرفا رفاه مادی و آسایش دنیوی معنا کند، دانش آموختن گام نخست در تحصیل آن است و اگر آن را در قرب الهی و بندگی خداوند جستجو کند که حق همین است باز هم دانش و معرفت از مطمئن ترین راه های وصول بدان شمرده می شود. دانش کلید حل بسیاری از مشکلات و ابزار دستیابی به بسیاری از مصالح و منافع مادی و معنوی است. بر والدین، که در برابر سعادت فرزندان شان مسئولند؛ ضروری است تا زمینه تحقق این حق مهم را برایشان فراهم سازند و آنان را از نعمت سواد و دانش بهره مند گردانند.

4- عفو(... والعفو عنه): زمینه خطا و اشتباه در اعمال و رفتار کودک بسیار است. آنان در ابتدای مسیر رشد هستند، نه رشد بدنی کافی یافته اند و نه عقل و تدبیرشان به حد کمال رسیده است. بنابراین، امکان هر نوع لغزش و خطا در رفتار و گفتارشان وجود دارد. والدین و بزرگسالان باید این واقعیت را بپذیرند که کودکان شان انسان های کوچکی بیش نیستند و انتظار بزرگان از آنان داشتن خطاست. پس بجاست که از خطاهای آنان با کرامت و بزرگواری درگذرند و پوزش آنان را براحتی بپذیرند.

5- خطاپوشی و تغافل(والستر علیه ... والستر علی جرائر حداثته فانه سبب للتوبة): چنان که بیان شد، در کودکان و نوجوانان، به خاطر عدم رشد کامل عقلانی، زمینه لغزش بسیار است و اشتباه و تقصیر در اعمال و رفتارشان دور از انتظار نیست. واکنش والدین و بزرگترها، در برابر این لغزش ها، دو نوع است یکی آن که خطاهایشان را سریع به آنان گوشزد کنند، و احیانا به تنبیه و سرزنش آنان بپردازند و دیگر آن که، ضمن داشتن حساسیت و توجه، به روش خطاپوشی و تغافل که روشی درست و اثر بخش است، روی آورند؛ چرا که تغافل از اصول مهم تربیتی است؛ یعنی والدین خود را به غفلت بزنند و چنان وانمود کنند که خطای فرزندشان را ندیده اند. چنان چه والدین چنین رفتاری داشته باشند، امکان پشیمانی و بازگشت از خطا بیشتر است؛ اما اگر کودکان و نوجوانان در مقابل هر خطا و تقصیری با سرزنش و تنبیه والدین رو به رو شوند، احساس مجرم بودن کرده، چنان می اندیشند که دیگر اعتبار و ارزشی نزد والدین و بزرگسالان ندارند. این امر باعث می شود که در مراحل بعد نیز لغزش و خطا برایشان زشت نباشد و ارتکاب آن امری عادی شمرده شود. گذشته از این، سرزنش و تذکرهای پیاپی، بذر لجاجت را در وجود فرزند می افشاند و زمینه پذیرش اندرز را در او نابود می کند. امام زین العابدین(ع) به خاطر اهمیت اصل خطاپوشی و تغافل، این حق را مورد تاکید قرار داده و دو بار آن را بر زبان رانده است. آن بزرگوار فایده و سبب خطا پوشی را نیز بیان کرده، می فرماید: پوشاندن لغزش های دوران کودکی و نوجوانی به بازگشت آنان و پرهیز از خطا و لغزش می انجامد.

6- رفق و ملاطفت با کودک(... والرفق له): روحیه لطیف کودک با اندک تندی و خشم، آزرده می شود. بنابراین، بزرگسالان، بویژه والدین، باید از گل های زندگی خویش با لطافت و نرمی مراقبت کنند؛ با صبر و حوصله در برابر آزارهای کودکانه آنان عطوفت و ملاطفت نشان دهند و جز در موارد استثنایی نگاه تند و چهره خشمگین بدانان نشان ندهند.

7- کودکان فقرای درگاه بزرگسالان(... والمعونة له): کودکان کانون نیازمندی و فقرند. نیازهایشان فراوان و کمبودهایشان نمایان است. آنان در لحظه لحظه کودکی شان به حمایت و مراقبت والدین و بزرگترها نیازمندند. نیازهای جسمانی، نیازهای عاطفی، نیازهای روانی و ... از آنان مسکینانی راستین ساخته است. آن ها جز در پرتو کمک و حمایت بزرگترها و والدین قادر به رشد و تکامل و حتی ادامه حیات نیستند. بنابراین، بر بزرگسالان است که مستمندان درگاه خویش را یاری دهند و در رفع نیازمندی های آنان بکوشند.

8- مدارا با کودک(... والمداراة له): ضرورت مدارا و تحمل رفتارهای ناسنجیده کودکان امری روشن است؛ چرا که آنان در طریق رشد و تکاملند، هنوز درکشان کامل نگشته، خوب و بد کارها را براحتی تشخیص نمی دهند، با آداب اجتماعی آشنا نیستند، ارزش ها و ضد ارزش ها برایشان بی معناست، خواسته ها و انتظاراتشان لباس منطق بر تن نپوشیده است و هم چنان در خیالات و پندارهای کودکانه خویش غوطه ورند. کنجکاوی و انرژی زیادشان اغلب آنان را به انسان های شلوغ و پردردسر مبدل ساخته و اعمال و رفتار ناسنجیده و آزار دهنده را ویژگی طبیعی شان ساخته است. والدین و بزرگسالان باید این موقعیت کودکان را بدرستی درک کرده، با بردباری بسیار خود را برای تحمل کردار نادرست آنان آماده سازند تا از امتحان بزرگ و سخت دوران کودکی فرزندان سربلند برون آیند.

9- ترک لجاجت با کودک(... وترک مماحکته فانه ادنی لرشده): کودکان، به خاطر نداشتن آگاهی لازم و درک کافی، کمبودها و نقص های بسیار دارند. آن ها چه بسا به لجاجت با والدین و بزرگسالان برخاسته، باعث آزار آن ها می شوند. در چنین موقعیتی بزرگترها باید با کودکان مدارا کنند و از لجاجت و مخاصمه با آنان جدا بپرهیزند. طبق سخن امام سجاد(ع) این روش برای رشد و هدایت کودکان مناسب تر است.

 

فقر و گرسنگی میان كودكان هندی

 

کودکان کولی را جدا نکنید!

کودکان کولی را جدا نکنید!

سازمان عفو بین الملل از دولت اسلواکی خواسته تا بلافاصله به جدا کردن کودکان کولی قوم رومانی از کودکان دیگر در سامانه آموزشی این کشور پایان دهد.

به گزارش سازمان عفو بین الملل، در اسلواکی، هزاران کودک کولی رومانی در مدرسه های کودکان عقب مانده ذهنی یا در کلاس هایی جدا از دیگر دانش آموزان درس می خوانند و از آموزش با کیفیت بی بهره اند.
 سازمان عفو بین المللی بر روی کاستی های سامانه آموزشی اسلواکی در نظارت و ممنوع کردن تبعیض انگشت گذاشته است. این سازمان از دولت اسلواکی خواسته تا برای کودکان کولی فرصت های آموزشی برابر با دیگر کودکان فراهم کند تا بتوانند با بهره گرفتن از آموزش، به درافتادن در چرخه فقر و حاشیه نشینی در زندگی آینده خود پایان دهند.
بر اساس آمار گیری سال ۲۰۰۹، قوم کولی رومانی نزدیک به ۱۰ درصد از جمعیت اسلواکی را تشکیل می دهد و این در حالی است که ۶۰ درصد کودکان آن ها در مدرسه های کودکان عقب مانده ذهنی درس می خوانند.

 

موضع گیری های ضد این قوم کولی در میان خانواده ها و کارشناسان آموزشی در اسلواکی سبب شده که کودکان رومانی حتی اگر در مدرسه های عادی درس بخوانند، در کلاس یا محیط جداگانه ای زندانی شوند تا با کودکان دیگر "مخلوط" نشوند.
سازمان عفو بین الملل از اسلواکی خواسته تا نظارت بر ممنوعیت تبعیض را در مدرسه ها بهتر کند و دفترچه های راهنما برای مبارزه با تبعیض منتشر کند. بنا بر خواست سازمان عفو بین الملل، دولت اسلواکی باید همه مدرسه ها را موظف کند تا برای کودکان کولی قوم رومانی مانند همه کودکان دیگر فرصت های آموزشی فراهم کند.
قوم کولی رومانی، قوم بزرگ کوچ نشینی هستند که بیشتر در بخش های شرقی و مرکزی اروپا زندگی می کنند. در برخی از این کشورها، مانند رومانی و اسلواکی، کودکان این قوم از تبعیض در آموزش رنج می برند.
به تازگی دولت فرانسه هم تصمیم گرفته مردم این قوم را که در جنوب این کشور زندگی می کنند از فرانسه اخراج کند. این تصمیم دولت فرانسه با اعتراض از سوی گروه هایی از مردم روبه رو شده است.

 

اسراییل کودکان خانواده‌های مهاجر را اخراج می‌کند!

 
اسراییل کودکان خانواده های مهاجر را اخراج می کند!
دولت اسراییل می خواهد چند صد کودک مهاجر که آن ها راغیر قانونی می نامد از این کشور اخراج کند.

پدر و مادر این کودکان سال ها پیش از کشورهای مختلف به اسراییل مهاجرت کرده اند و در این کشور تشکیل خانواده داده و بچه دار شده اند. اما، دولت اسراییل این کودکان را تنها  به سبب این که  پدر و مادرشان اجازه اقامت دارند، مهاجر قانونی به حساب نمی آورد و می گوید که باید این کشور را ترک کنند.
نتانیاهو نخست وزیر اسراییل می گوید این سیاست جدید برای ایستادگی در برابر ورود سیل مهاجران غیرقانونی به اسراییل و حفظ هویت اسراییلی مردم این کشور اجرا می شود.

بسیاری از این کودکان تاکنون کشور اصلی خود را ندیده اند و به زبان مردم اسراییل حرف می زنند، اما حالا باید دست در دست پدر و مادرشان این کشور را به سوی آینده ای مبهم ترک کنند.
از سوی دیگر منتقدان این سیاست دولت می گویند که فرستادن کودکان  به کشورهای شان ممکن است آن ها را با فقر و نا امنی روبه رو کند. با همه این ها، ماه آینده ۴۰۰ کودک مهاجر به همراه پدر و مادرشان اسراییل را ترک خواهند کرد و شرایط  ۸۰۰ کودک دیگر برای دادن اجازه اقامت به آن ها بررسی می شود. این کودکان درصورتی می توانند در اسراییل بمانند که ۵ سال گذشته را در این کشور گذرانده باشند و در دبستان مشغول به تحصیل باشند.

 
 

كودكان و تحریم

آشنایی با یك شیوه تربیتی
تحریم كودك، اما برای مدتی محدود

از شیوه‌های مهم تربیتی، تشویق و تنبیه است. تشویق عامل برانگیزاننده و تنبیه عامل بازدارنده است. شاید تنبیه از نوع بدنی یا زبانی، به طور موقت رفتار بد كودك را متوقف كند، ولی باعث می‌شود كودكان باور كنند كه انسان‌های بدی هستند و می‌توانند در آینده بدتر هم بشوند. بنابراین اگر تنبیه خوب و موثر بود، باید با یك بار جواب می‌داد؛ در صورتی كه در عمل چنین نیست و برعكس كودك را جدی‌تر و مصرتر به كارهای بد خود می‌كند. پس باید راهبرد و شیوه‌ای دیگر برای فهماندن كار خوب و بد به كودكمان بیابیم؛ راهی كه به كودك بیاموزد كه مسوول رفتار خویش است و این شیوه نتیجه مستقیم رفتار بد اوست.
 در این راهكار كه بر پایه محرومیت موقت كودك در محدوده زمانی معینی است، كودك باید متوجه شود كه این عمل نتیجه كاری است كه انجام داده و بابت آن تنبیه می‌شود. برای مثال، بردن كودك به اتاقی كه در آن وسایل بازی و كامپیوتر و... وجود دارد، تنبیه مناسبی به حساب نمی‌آید. این شیوه كه اصطلاح تخصصی آن«Time-out»به معنای وقفه یا مهلت تربیتی است، راهی است برای تأدیب كودكتان به دلیل سوءرفتار یا بدرفتاری، بدون آن كه دست یا صدایتان بالا رود، یعنی بدون تنبیه بدنی یا فریاد زدن بر سر او.

این راهكار، محرومیت كودكتان را از موارد و چیزهای خوب در زندگی برای یك محدوده زمانی كوچك، و بلافاصله متعاقب بدرفتاری او، در برمی‌گیرد.

برای فهم بهتر این شیوه می‌توان از یك شبیه‌سازی استفاده كرد. این مهلت تربیتی برای كودكان به پنالتی‌های استفاده شده برای بازیكنان هاكی شباهت دارد.

وقتی كه یك بازیكن هاكی روی یخ، بدرفتاری می‌كند و خطا انجام می‌دهد، باید برای 2 دقیقه به منطفه پنالتی برود. داور بازی سر او فریاد نمی‌زند، او را تهدید نمی‌كند و ضربه‌ای به او نمی‌زند. او فقط در سوت خود می‌دمد و به منطقه پنالتی اشاره می‌كند. در طول زمان پنالتی، بازیكن خاطی، اجازه بازی كردن ندارد و فقط باید به تماشای بازی بنشیند. این زمان، بازیكنان هاكی را بسیار آزار می‌دهد، زیرا آنها بازی كردن را به تماشا كردن ترجیح می‌دهند.

هنگام استفاده از این شیوه‌ برای فرزندتان، این مقایسه با بازی‌ هاكی را در ذهن‌تان نگاه دارید. بچه‌ها معمولا این شیوه را دوست ندارند، چون ترجیح می‌دهند خودشان بازی كنند نه این كه بچه‌های دیگر را در حال بازی كردن ببینند. بنابراین، وقتی شما از شیوه ( Time-outمهلت تربیتی) در واكنش به یك سوءرفتار استفاده می‌كنید، یعنی فرزندتان را از آنچه دارد انجام می‌دهد محروم می‌كنید و او مجبور به نشستن می‌شود.

ممكن است سوالات بی‌شماری در روند انجام این روش برای شما پیش بیاید. در این نوشتار به برخی از آنها پاسخ خواهیم داد.

این روش، كجا باید انجام شود؟

شما مجبور نیستید كه هر دفعه، همان مكان دفعه قبل را استفاده كنید. فقط باید مطمئن شوید مكانی كه انتخاب كرده‌اید، همواره در دسترس شماست. برای مثال اگر خانه شما 2‌طبقه است، می‌توانید یكی از صندلی‌های طبقه پایین را به عنوان این منطقه انتخاب كنید تا وقتی كه فرزندتان در طبقه بالا مرتكب یك سوءرفتار شد، مجبور شود در منطقه‌ای كه شما در طبقه پایین در نظر گرفته‌اید، منتظر بماند. فقط باید مطمئن شوید كه این ناحیه، ایمن و به دور از اشیای خطرناك است. همچنین امكان دیدن تلویزیون یا سرگرم شدن با اسباب‌بازی برای كودك وجود ندارد.

این محرومیت موقت، چه مدت باید ادامه داشته باشد و چه محدوده زمانی‌ای در این شیوه مناسب خواهد بود؟

بیشترین زمانی كه برای این روش می‌توان در نظر گرفت یك دقیقه به ازای هر سال از سن فرزندتان است. البته در این یك دقیقه باید كاملا ساكت و ساكن و به دور از سرگرمی‌ها و علایقش باشد. پس زمان محرومیت برحسب سن كودك متفاوت است. این زمان نباید آنقدر زیاد باشد كه فرصت جبران را از كودك بگیرد و در ازای هر سال از سن كودك، یك دقیقه اخراج یا محرومیت كافی است. براین اساس، برای یك كودك 4 ساله، 4 دقیقه، برای كودك 5 ساله، 5 دقیقه و برای كودك 2 ساله 2 دقیقه تنبیه یا محرومیت كافی است. در صورت موثر نبودن یا مقاومت كودك، می‌توان زمان را كمی، فقط در حدود چند دقیقه افزایش داد. به یاد داشته باشید كه بچه‌ها این روش محرومیت لحظه‌ای را دوست ندارند و در این عقیده‌شان هم بسیار سرسخت و راسخ هستند. بنابراین زمان زیادی می‌برد كه به این روش تربیتی عادت كنند. این موضوع صحت دارد؛ بخصوص در ابتدای كار، وقتی كه بچه‌ها هنوز قوانین را نمی‌دانند و باور ندارند كه شما دارید این روش را برای تأدیب آنها به كار می‌برید. هر چه شما آرام‌تر باشید، آنها ناراحت‌تر و آزرده‌تر می‌شوند. این مساله در تمام مراحل این روند جریان خواهد داشت. نظم و تربیت و انضباط به بهترین شیوه عمل خواهد كرد؛ وقتی كه شما آن را در كمال آرامش و با خونسردی اجرا می‌كنید.

بنابراین، این زمان را تا وقتی كه كودك آرام و ساكت نشده شروع نكنید. اگر فرزندتان در حال گریه كردن است یا كج‌خلقی می‌كند، تا وقتی كه به این كار ادامه می‌دهد، جزو این زمان حساب نمی‌شود. اگر كودك ساكت شد و شما زمان را آغاز كردید اما دوباره شروع به گریه یا بداخلاقی كرد، تا وقتی كه دوباره ساكت شود منتظر بمانید و سپس زمان را شروع كنید. به او اجازه ترك جایگاهش را در زمان تعیین‌شده، ندهید مگر این كه ساكت و آرام باشد. فرزندتان باید بنشیند و ساكت باشد تا زمانی كه وقت خارج شدن از جایگاه فرارسیده باشد و زمانtime-out به اتمام رسیده باشد.

برخی از روان‌شناسان پیشنهاد می‌كنند كه از تایمر استفاده شود. تایمرها می‌توانند مفید باشند اما لازم نیستند. اگر خواستید از تایمر استفاده كنید، به یاد داشته باشید كه تایمر زمان به پایان رسیدن وقفه تربیتی را به والدین یادآوری می‌كند، نه به بچه‌ها.

چه زمانی ساعت سكوت و آرامش به حساب می‌آید؟

معمولا زمان آرامش وقتی است كه فرزندتان عصبانی یا ناراحت نیست و داد نمی‌زند یا گریه نمی‌كند. شما باید وقتی در مورد فرزندتان و رفتارهای او تصمیم‌گیری كنید كه او كاملا آرام و راحت باشد. بعضی از بچه‌ها، وقتی كه در این محدوده زمانی تربیتی قرار می‌گیرند، كاملا ساكت و آرام می‌شوند. برخی دیگر برایشان سخت است كه ساكت و آرام بنشینند و صحبت نكنند. بیقراری و صحبت كردن شادمانه، معمولا به عنوان ساكت و آرام بودن تلقی می‌شود. برای مثال، اگر فرزندتان پس از قرار گرفتن در این وقفه تربیتی، آواز می‌خواند یا به نرمی و ملایمت با خودش صحبت می‌كند، این به عنوان همان سكوت و آرامش به حساب می‌آید. تعدادی دیگر از بچه‌ها در شرایطی، با هق‌هق صحبت می‌كنند، ولی آرام به شیوه‌ای كه معمولا به دنبال یك كج‌خلقی به وجود می‌آید. این بچه‌ها معمولا سعی می‌كنند گریه نكنند اما نمی‌توانند و به عبارتی بغض در گلو دارند. در این شرایط نیز باید كودك را در حالت سكوت و آرامش در نظر گرفت و او را در وقفه تربیتی قرار داد.

اگر كودك قبل از پایان زمان در نظر گرفته شده صندلی را ترك كرد چه كنیم؟

چیزی نگویید. به آرامی و به صورت فیزیكی او را به جایگاهش بازگردانید. برای كودكانی كه در محدوده سنی 2 تا 4 سال قرار دارند، انجام حركت‌های پیش‌بینی نشده بخصوص در اوایل شروع روش وقفه تربیتی، یك مشكل سخت و دیرینه است.

این تنها مشكل شما نیست. سعی كنید آرام بمانید و كودك را به صندلی بازگردانید. اگر خسته یا عصبانی شدید، از همسرتان یا هر شخص بالغ دیگری كه نزدیك به شماست بخواهید كه به شما ملحق شود و شما را حمایت كند. اگر در این شرایط كسی نبود كه به كمك شما بیاید و تنها بودید، باوجود خستگی و عصبانیت، سعی كنید دوباره با احترام با كودكتان رفتار كنید. اما وقتی كمك رسید یا وقتی كه توانایی و نیروی شما دوباره باز گشت، بهتر است این مرحله را برای یك وقفه تربیتی دیگر بگذارید.

اگر فرزندتان در جایگاه در نظر گرفته شده نیز بدرفتاری كرد، چه باید كرد؟

چیزی نگویید و از هر چیزی كه فقط برای بچه خطرناك نباشد و سبب خرابی وسایل خانه نشود چشم‌پوشی كنید. بیشترین رفتار بچه‌ها در این شرایط كوشش برای این است كه شما را مجبور به واكنش نشان دادن و گفتن چیزی كنند. بنابر این منتظر چیزهای غیرمنتظره باشید، بخصوص اگر یك شخص نق نقو، فریادزن، اخطاردهنده، استدلال‌كننده یا كسی هستید كه توضیح زیادی برای مسائل می‌دهد.

منظور از حركات غیرمنتظره این است كه ممكن است كودك برای جلب نظر شما، آب دهان پرت كند، لباسش را خیس كند، آب دماغش را روی لباس‌هایش بریزد، لباس‌هایش را دربیاورد، اشیا را پرت كند، توضیحات غیرمنصفانه‌ای درباره شما یا حتی به شما بگوید كه اصلا شما را دوست ندارد. نگران نباشید و كنترل خود را از دست ندهید، چون به محض پایان یافتن وقفه تربیتی كه برای او ایجاد كرده‌اید آنها دوباره شما را دوست خواهند داشت.

چه موقع باید از این روش استفاده كرد؟

ابتدا فقط باید برای یك یا 2 مشكل رفتاری این روش را به كار ببرید. پس از این كه كودك آموخت كه چگونه خود را با این شیوه منطبق كند و آن را انجام دهد، می‌توانید فهرست مشكلات رفتاری را توسعه دهید. به طور كلی مشكلات رفتاری در 3 گروه می‌گنجند:

هر چیز خطرناك برای خود كودك یا دیگران؛

مخالفت، مقاومت و عدم قبول رفتارهای صحیح تعیین شده از جانب والدین؛

رفتارهای مضر و آزاردهنده و پردردسر

شما می‌توانید ابتدا رویه وقفه تربیتی را برای موارد اول و دوم استفاده كنید و از موارد گروه سوم چشم‌پوشی كنید. اما اگر نمی‌توانید از چیزی چشم‌پوشی كنید، می‌توانید موارد گروه اول را به گروه دوم منتقل كنید و ضمنا یك تبصره هم برای آن صادر كنید (مثل این كه در یك ساعت معین حق استفاده از تلویزیون را نیز از كودك سلب كنید.) اگر كودك با قوانین موافقت نكرد، می‌توانید وقفه تربیتی را برای عدم موافقتش به كار برید. دقت كنید كه در انجام این روش و به كارگیری وقفه تربیتی، استوار و ثابت‌قدم باشید. طبیعی است كه نتوانید صددرصد استوار و راسخ این رویه را پیش برید، چون مدارا كردن در طبیعت و سرشت همه ‌ماست، اما تا آنجا كه می‌توانید در این راه بكوشید. به طور معمول، روال این است كه بلافاصله پس از وقوع یك مشكل رفتاری، برای فرزندتان توضیح دهید كه چه كاری انجام داده و او را به جایگاه تعیین شده برای وقفه تربیتی ببرید (در مورد كودكان بزرگ‌تر،‌آنها را به جایگاه بفرستید و خودتان آنها را نبرید.) برای مثال؛ اگر فرزندتان در حال انجام كار خطرناكی است كه احتمال آسیب رساندن به خودش وجود دارد، فقط بگویید: این كار را نكن در غیر این صورت باید به جایگاه تعیین شده بروی. اما به یاد داشته باشید كه این جمله را به آرامی و فقط یك بار بیان كنید. در این مورد استدلال نكنید یا توضیحات طولانی به فرزندان ندهید. اگر فرزندتان با رضایت و رغبت به محل تعیین شده نرفت، خودتان او را ببرید. در صورت لزوم می‌توانید كمی اجبار به كار برید. در عین این كه از توجه بیش از حد به فرزندتان اجتناب می‌كنید، از بحث كردن با او، تهدید كردن یا زدن فیزیكی نیز بپرهیزید.

پس از آن كه زمان به پایان رسید چه باید كرد؟

وقتی كه دوره زمانی در نظر گرفته شده به پایان رسید، قبل از این كه به فرزندتان اجازه دهید كه از جایش بلند شود، از او بپرسید كه «آیا برای بلند شدن آماده است؟» ممكن است كودك جواب دهد: بله یا سرش را به علامت تایید و توافق تكان دهد. پس از آن، اصلا در مورد این كه چرا او را به جایگاه بردید یا این كه چه رفتاری از او سرزده بود یا این كه شما انتظار چه رفتاری را در آینده از او خواهید داشت، صحبت نكنید. به عبارت دیگر نق نزنید و به او غرغر نكنید. اگر كودك با صدایی عصبانی جواب داد نه یا اصلا جواب نداد دوباره زمان وقفه تربیتی را از ابتدا شروع كنید.

آیا باید قوانین وقفه تربیتی را برای فرزندم توضیح دهم؟

بله. قبل از استفاده از این شیوه، باید قوانین را یك بار برای فرزندتان توضیح دهید. در یك زمانی كه كودك سوءرفتاری از خود نشان نداده است، به زبان ساده برایش توضیح دهید كه این روش چگونه است و برای چه مشكلات رفتاری‌ای به كار خواهد رفت و چه مدت طول خواهد كشید. استفاده از این رویه را قبل از به كار بستن آن با فرزندتان تمرین كنید و هنگام تمرین به او یادآوری كنیدكه دارید این زمان را وانمود می‌كنید و به این ترتیب مطمئن خواهید شد كه او معنی و مفهوم این شیوه را كاملا درك كرده است.

سخن آخر این كه به خاطر داشته باشید كه همه كودكان، زمانی شیطان هستند، بنابراین نمی‌توانید رفتار بد را از بین ببرید. با این وجود، كارهایی می‌توانید انجام دهید كه به كودك كمك كند تا رفتار بهتری داشته باشد. هنگامی كه كار درستی انجام می‌دهد، او را تحسین كنید. این كار اعتماد به نفس او را افزایش خواهد داد و او را تشویق می‌كند كه بعدا هم رفتار خوبی داشته باشد. استفاده از جدول جایزه را هم در نظر بگیرید و برای هر كار خوبی كه انجام می‌دهد یك جایزه تعیین كنید. این روش بویژه برای كودكان 4 تا 5 ساله مناسب است. هنگامی كه كودكتان شیطنت می‌كند به طور واضح به او نشان دهید كه رفتار او بد است، نه خود او. برخی موارد مادران به كودك خود می‌گویند كه چون این رفتار بد را از خود نشان داده‌ای دیگر تو را دوست ندارم. گفتن این حرف به او فایده‌ای ندارد و فقط عزت نفس او را جریحه‌دار می‌كند. كتك زدن، فریاد زدن یا تنبیه كردن او، فقط اوضاع را بدتر خواهد كرد. هرگز با زور و پرخاشگری یا از دست دادن كنترل نسبت به او عكس‌العمل نشان ندهید، چون كودكتان چندان درس عبرت نخواهد گرفت. كودكتان را این‌گونه تهدید نكنید كه «بذار بابات بیاد...»، چون كودك تصور می‌كند كه مادر نمی‌داند در خانه چه كاری باید انجام دهد و ممكن است از حضور پدر در خانه وحشت كند. انجام تنبیه با تاخیر، بی‌معنی و بی‌فایده خواهد بود. سعی كنید هنگامی كه سوءرفتاری از فرزندتان مشاهده كردید، از همان روش وقفه تربیتی استفاده كنید، بدون این كه دست یا صدایتان را بالا ببرید. در این روش، گذر زمان بدون توجه شما، به هردوی‌تان فرصت می‌دهد تا آرام و ساكت باشید. لازم نیست این مدت طولانی باشد. منظور از این كار این نیست كه به او اجازه بدهیم سرگرمی دیگری برای خودش پیدا كند، بلكه به خاطر كاری كه انجام داده، باید از محبت و توجه شما محروم شود. و به همان شیوه‌ای كه ذكر شد برای یك كودك 3 ساله 3 دقیقه و برای یك كودك 4 ساله 4 دقیقه و... كافی است كه در این وقفه تربیتی قرار گیرد. اگر او را به مدت طولانی در جایگاه تعیین شده نگه دارید، ممكن است از آنجا متنفر شود. بهتر است كودكتان را در همان اتاقی كه خودتان هستید، نگه دارید اما پشت به او كنید و كار خودتان را انجام دهید. مزیت دیگرش این است كه وقتی با خودش تنها باشد، ممكن است چیزی را خراب كند، اما در حضور شما، نمی‌تواند چنین كاری بكند. البته ممكن است برای جلب توجه شما و وادار كردن شما به واكنش نشان دادن هم كارهایی انجام دهد. خونسرد باشید و آرامش خود را حفظ كنید.

این شیوه را پیش بگیرید، حتما نتیجه خواهید گرفت.


كودكان در معرض خطر :نبود بهداشت و خطر مرگ زود رس

 

 

 


  • آخرین ویرایش:-
نظرات()   
   
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین پست ها

جنبش سبز در دفاع از جریان انحرافی جلوی مجلس تجمع کند ..........چهارشنبه 29 تیر 1390

ادامه روند دستگیری اعضای جریان انحرافی ..........دوشنبه 20 تیر 1390

تاكید سیاست خارجی چین بر گسترش روابط با ایران در سال 2011..........دوشنبه 6 تیر 1390

زنان و مردان شیطان پرست + عکس..........سه شنبه 31 خرداد 1390

همایش ملی شهدای بصیرت..........یکشنبه 29 خرداد 1390

فتنه‌گران خودخواه شهد حضور گسترده مردم در انتخابات 88 را به كام آنها تلخ كردند..........یکشنبه 22 خرداد 1390

کار رسانه های آمریکایی، بستر سازی برای سیاست های نظامی این کشور است ..........شنبه 21 خرداد 1390

آخرین بادکنک توهم می ترکد..........جمعه 20 خرداد 1390

بی حجابی دختران‌دانشجو درملأعام+عکس ..........پنجشنبه 19 خرداد 1390

شاه به کردها چه خیانتی کرد ؟ چرا گور به گور ؟ ..........چهارشنبه 18 خرداد 1390

تربیت از دیدگاه امام سجاد(ع) ..........سه شنبه 17 خرداد 1390

خاطرات خواندنی نزدیك‏ترین محافظ امام(ره) از تشییع امام (ره) ..........شنبه 14 خرداد 1390

انس با کوچه و خیابان ..........جمعه 13 خرداد 1390

طلاق و پیامدهاى شوم آن در سرنوشت فرزندان ..........جمعه 23 اردیبهشت 1390

اثرات منفی طلاق بر روی زنان بیشتر از مردان است..........پنجشنبه 22 اردیبهشت 1390

همه پستها